Erken katman · Kitap dolaşımı ve elit ağları
Şehid Ali Paşa'nın 1709–1716 arasında topladığı kitaplar, kendilerinden önceki iki yüzyılın izlerini taşıyor. Bu sayfa, koleksiyondaki 16. yüzyıla tarihlenen notları, bu notlarda adı geçen kişileri ve unvanlarını, bu yüzyılda istinsah edilmiş nüshaları ve bu kitapların 18. yüzyıla hangi yollardan ulaştığını bir arada gösteriyor.
Zaman
Hem notlar hem istinsah 1560'lar ve 1570'lerde zirve yapıyor. Not türleri: İstinsah 54 · Temellük 32 · Mülkiyet 31 · Telif 16 · Diğer 9 · İştira 7 · Vakıf 7 · Mütalaa 4 · Ölüm 2 · Doğum 1 · İstiktab 1 · Tasdik 1.
Adlandırma
Notların orijinal metinlerinde (Arapça, Farsça, Osmanlıca) geçen yer adları, yüzyıllara göre. Katalog özetleri bu adları çoğunlukla "İstanbul" diye çevirdiği için sayım yalnızca orijinal metin üzerinden yapıldı.
| Ad | 13. yy | 14. yy | 15. yy | 16. yy | 17. yy | 18. yy | tarihsiz | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kostantiniyye | 5 | 8 | 25 | 38 | ||||
| İstanbul | 8 | 19 | 30 | 27 | 33 | 133 | ||
| Âsitân (eşik) | 23 | 23 | ||||||
| Dâru's-saltana | 2 | 2 | 4 | |||||
| Mahrûse (sıfat) | 2 | 3 | 2 | 6 | 20 | 33 | ||
| Edirne | 2 | 9 | 3 | 1 | 10 | 25 | ||
| Bursa | 3 | 9 | 4 | 6 | 22 | |||
| Kahire / Mısır | 4 | 7 | 6 | 6 | 18 | 1 | 23 | 65 |
| Mekke | 1 | 3 | 11 | 1 | 4 | 15 | 35 | |
| Şam / Dımaşk | 5 | 13 | 3 | 2 | 1 | 9 | 33 | |
| Halep | 2 | 4 | 4 | 5 | 6 | 3 | 10 | 34 |
Kişiler
Tarih sırasıyla. Unvanlar kişinin adından ve notun özetinden otomatik çıkarıldı (kadı, müderris, şeyh, tabib gibi); kesin kimlik tespiti değildir. Her ad ve demirbaş SSM portalına bağlı.
| Yıl | Kişi ve örnek not | Unvan / görev | Not türü | Yer | Demirbaş |
|---|---|---|---|---|---|
| 1504 | Mustafa Mehmed Satın alıma yoluyla kulların en fakiri olan ve Semaniye Medreselerinden birinde müderris olan Mustafa b. Mehmed'in eline [9]10 senesinde Kostantiniyye'de geçti. | müderris | İştira, Temellük | İstanbul | 2284 |
| 1505 | Tahir b. Muhammed b. Tahir Bu yüce nüshanın yazımı Allah'ın yardımıyla 910 senesi Muharrem'inin 3. diliminde Salı günü fakir Tahir b. Muhammed b. Tahir eliyle tamamlandı. | — | Telif | — | 365 |
| 1511 | Muhammed b. Muhammed b. Ahmed Senhuri Şafii Ezheri Bu kitabın yazılması 917 senesi 4 Muharrem Çarşamba günü Muhammed b. Muhammed b. Ahmed es-Senhuri eş-Şafii el-Ezheri eliyle tamamlandı. | — | İstinsah | — | 146 |
| 1517–1530 | İbrahim b. Muhammed b. İbrahim Halebi Kitabın beyaza çekilmesi, 13 Receb 923 Salı günü müellifi fakir İbrahim b. Muhammed b. İbrahim el-Halebi eliyle iki namaz arasında tamamlandı. | — | Telif, İstinsah | İstanbul | 2138, 845 |
| 1518 | Hasan b. Mahmud b. Hasan Sonra Muharrem olarak ünlenen Allah'ın en fakir kulu Hasan ibn Seyyidi Mahmud b. Şeyh Hasan ona 924 senesinde malik oldu. | şeyh | Temellük | — | 2103 |
| 1520 | Atufi Fakir Atufi'nin telifi 5 Muharrem 927 kuşluk vaktinde tamamlandı. | — | İstinsah | — | 263 |
| 1523 | Şah Mehmed Fenari Mehmed Şah el-Fenari olarak bilinen Efendimiz Mehmed b. el-Fenari'nin Haşiye-i Sadrü'ş-Şeria'sı. Vefatı 929. | sultan / saray | Diğer | — | 757 |
| 1525 | Baba Ali b. Seydi Mehmed Bu haşiye Baba Ali b. Seydi Muhammed tarafından 931 yılının Rebiülahir ayının beşinde pazartesi gecesi tamamlandı. | — | Telif, İstinsah | — | 249 |
| 1528 | Ali ed-Der'i Ensari Ali ed-Der'i el-Ensari 934 senesinde ona malik oldu. | — | Temellük | — | 2518 |
| 1530 | Muhammed b. Ahmed Gayti Allah'a hamdolsun. Allah'ın kulu Muhammed b. Ahmed el-Gayti eş-Şafii el-Ezheri'ye olan nimetlerinden. Sene 936. | — | Mülkiyet | — | 576 |
| 1532 | Mustafa b. Hac Mehmed Mevla Risale, Allah'ın yardımıyla fakir Mustafa b. el-Hac Mehmed el-Mevla eliyle Eskihisar'da 939 Muharrem'inin başlarında yazılarak tamamlandı. | — | Telif | Eskihisar | 207 |
| 1534 | Abdullah Efendi ʿAbdullah Efendi teslīm eyledügi akçe 940. | — | Diğer | — | 2100 |
| 1536–1537 | Muhammed Ebu'l-İzz Muhammed Ebü'l-İzz'in -Şeyh Rıdvan el-Ukba'nın torunu- mülkü. Sene Rebiussani 943. | şeyhmüstensih | Mülkiyet | — | 1879, 1881, 1882, 1884 |
| 1537 | Şaban b. İsmail Seferihisari 943 yılında Mısır Kahire'de fakir Şaban b. İsmail es-Seferihisari ona malik oldu. | — | Mülkiyet | Mısır | 2520 |
| 1539 | Halil b. İsa Allah'ın en fakir kullarından olan Halil b. İsa b. İbrahim'in mülküne geçti. Sene 946. | — | Temellük | — | 934 |
| 1541–1563 | Mehmed b. Mehmed Kosavi Sonra Mehmed b. Mehmed b. el-Kosavi'nin mülkü oldu, sene 948. | — | Temellük, İştira | — | 2020, 2091, 2553 |
| 1546 | Ahmed b. Ebubekir Musul Kadısı Ahmed b. Ebubekir'in kitaplarından. İmadiye şehri veziri merhum Molla Hızır b. ...'ın oğlu Hasan Çelebi b. ... onu 953 Cemaziyyelevvel'inde şeri hibe yoluyla mülk edindi. | kadı | Mülkiyet | Musul? | 476 |
| 1546 | Musul kadısı Musul Kadısı Ahmed b. Ebubekir'in kitaplarından. İmadiye şehri veziri merhum Molla Hızır b. ...'ın oğlu Hasan Çelebi b. ... onu 953 Cemaziyyelevvel'inde şeri hibe yoluyla mülk edindi. | kadı | Mülkiyet | Musul? | 476 |
| 1548 | Ahmed b. Ali b. Mehmed b. Ali b. Zeynüddin İvaz Hanefi İskenderi Kitap, fakir Ahmed b. Ali b. Mehmed b. Ali b. Zeynüddin İvaz el-Hanefi el-İskenderi eliyle 955 yılı 22 Safer Pazartesi günü tamamlandı. | — | İstinsah | — | 448 |
| 1551 | Mustafa Konevi Kayseri sabık kadısı Hacı Mustafa el-Konevi'nin kitaplarından. Sene 958. | kadı | Mülkiyet | — | 379 |
| 1551 | Kayseri kadısı Kayseri sabık kadısı Hacı Mustafa el-Konevi'nin kitaplarından. Sene 958. | kadı | Mülkiyet | — | 379 |
| 1553 | Muhammed b. Musa Mehmed b. Musa vakfıdır, 960. | — | Vakıf | — | 115, 116, 117, 118, 119, 120 |
| 1556 | Mehmed Paşa b. Ahmed Paşa Mehmed Paşa ibn Ahmed Paşa Vakfı 963. | paşa / bey / ağa | Vakıf | — | 2764 |
| 1558–1574 | Ahmed b. Hasan Ahmed b. Hasan bu kitabı babasından hediye olarak 965 senesinde Mekke'de mülk edindi. | — | Temellük | Mekke | 121, 2130 |
| 1561 | Mehmed b. Halil Zamanın emanetlerinden. Hukuki bir satışla, Fakir Mehmed b. Halil'in nöbetine 968 senesinde girdi. | — | İştira, Temellük | — | 777 |
| 1563 | Hamza b. Turgut Nureddin Mevla Hamza b. Durgud Nureddin'in telifidir. Sene 970. | — | Telif | — | 2240 |
| 1563 | Seydi Mehmed b. Hac Osman Allah'a hamd, peygambere salat ü selam olsun ki bu eseri bitirdim. | — | İstinsah | — | 10 |
| 1564 | Mehmed Muhammed Seyyid tarafından 971 yılı Şaban ayı başında Edirne mahkemesinde edinilmiştir. | — | Mülkiyet | Edirne | 1462 |
| 1564 | Kutb b. Alaeddin Allah'a hamdolsun. Kutb b. Alaeddin 971'de Mekke'de onu yazdırdı. | müstensih | İstiktab | Mekke | 636 |
| 1565 | Abdurrahman, Halep kadısı 973 senesi Muharrem'inin 11. günü yazıldı. Haleb Kadısı fakir Abdurrahman'dan. | kadı | Diğer | — | 737 |
| 1565 | Abdülmecid b. Şeyh Nasuh b. İsrail Eserin istinsahı Abdülmecid b. eş-Şeyh Nasuh b. İsrail tarafından 1 Recep 972, Perşembe sabahı tamamlandı. | şeyhmüstensih | İstinsah | — | 272 |
| 1566 | Ahmed b. Muhammed Şafii Molla Ahmed b. Muhammed eş-Şafii'nin mülkiyetinden, sene 973. | — | Mülkiyet | — | 2746 |
| 1566 | Yusuf b. İlyas, Razi Sonra, insanların en zayıflarından olan fakir Yusuf b. İlyas'ın mülküne 973 senesinde girdi. | — | Temellük | — | 495 |
| 1567 | Muhammed b. Ahmed Ebu Zür'a Mekki Allahın nimetlerinden Muhammed b. Ahmed Ebu Zür'a, sene 964. | — | Mülkiyet | — | 2743 |
| 1568–1570 | Ahmed b. Molla Muhammed Kulların en zayıfı olan Ahmed ibn Molla Muhammed eş-Şafii 975 senesi Ramazan'ı sonlarında onu mülk etti. | — | Temellük | — | 2442, 2714 |
| 1570 | Fethullah b. Abdülkerim Allah'ın en aşağı kullarından olan Fethullah, işini Allah'a havale etti. Sene 977. | — | Mülkiyet | — | 939 |
| 1570 | Mehmed b. Mahmud Allah'ın, fakir Şeyh Mehmed b. Mahmud'un nöbetine 978 senesi Muharrem'inin sonlarında sevkettiğidir. | şeyh | Mülkiyet | — | 861 |
| 1570 | Kemal b. Hacı Mahmud Fakir Kemal b. Hacı Mahmud, sene 977. | — | Mülkiyet | — | 2663 |
| 1570 | Ahmed b. Melik Muhammed Şafii Halebi Allah'a hamdolsun. Katibi fakir Ahmed b. el-Melik Muhammed eş-Şafii el-Halebi'nin mülküne 978 senesi Cumadelula'sının sonlarında girdi. | müstensih | Temellük | — | 616 |
| 1570 | Muhammed b. Muhammed Fakir Muhammed b. Muhammed bu varakların yazımını 978 senesi Receb'inin başında tamamladı. | — | Telif | — | 413 |
| 1571 | Ataullah b. Abdi Edirnevi 979 yılında Ataullah b. Abdi el-Edirnevi'nin mülküne girdi. | — | Temellük | — | 1879, 1880, 1881, 1882, 1883, 1884 |
| 1571 | Yahya b. Zekeriya Ensari Yahya b. Zekeriya el-Ensari'ye Allah'ın nimetlerinden. Sene 979. | — | Mülkiyet | — | 1892 |
| 1571 | Derviş Veli Allah'ın en fakir kullarından olan Derviş Veli'nin mülkünde düzenlendi. 12 Cumadelula 979 Salı günü. | derviş | Mülkiyet | — | 901 |
| 1573 | Mustafa b. Hace Can Mustafa b. Hace Can tarafından 981'de yazıldı. Allah onları affetsin. | — | İstinsah | — | 14 |
| 1574 | Muhammed b. Hamza b. Ömer Allah'ın en muhtaç kulu Muhammed b. Hamza b. Ömer tarafından Muharrem'in ilk günü sene 982 Kostantiniye'de şer'an satın alınmıştır. | — | İştira, Temellük | İstanbul | 2088 |
| 1574 | [Silik] 981 senesi 15 Ramazan'ında Allah'ın birnimeti olarak kitabın yazımına başladık. | — | Kiraat-Sema-Mukabele | — | 170 |
| 1574 | Hoca Çelebi Müftü Hoca Çelebi (Ebu Suud) bu kitabın çoğaltma tarihinde vefat etti. | müftü | İstinsah | — | 170 |
| 1574 | Müftü Müftü Hoca Çelebi (Ebu Suud) bu kitabın çoğaltma tarihinde vefat etti. | müftü | İstinsah | — | 170 |
| 1574 | Muhammed b. Hasan Bu kita Mehmed b. Hasan eliyle İstanbul'da 982 senesi Cemaziyelevvel'inin 6. Pazar günü tamamlandı. | — | İstinsah | İstanbul | 1 |
| 1576 | Ömer Allah'a hamdolsun. Fakir Ömer şer'i bir satışla bedelini ödeyerek merhum Ebu Bekir'in terekesinden elde etti. Sene 984. | — | İştira, Kıymet | — | 541 |
| 1576 | Mahmud b. Pir Mehmed Fenari Kitap, 984 yılında fakir Mahmud b. Pir Mehmed el-Fenari'nin eliyle tamamlandı. | — | İstinsah | — | 183 |
| 1576 | Mehmed b. Mehmed b. Muhyiddin b. Ahmed Fakir Mehmed b. Mehmed b. Muhyiddin b. Ahmed'in kitaplarından. | — | Mülkiyet | — | 161 |
| 1577 | Salih b. Muhammed Sahibi Safed Kadısı Muhammed b. Fakir Salih'tir. Sene 985. | kadı | Mülkiyet | — | 1911 |
| 1577 | Safed kadısı Sahibi Safed Kadısı Muhammed b. Fakir Salih'tir. Sene 985. | kadı | Mülkiyet | — | 1911 |
| 1577–1588 | Muhammed b. Ahmed 985 senesinde Muhammed b. Ahmed b. İbrahim'e intikal etti. | — | İştira, Temellük | — | 2486, 2665 |
| 1577 | Mustafa b. Muhammed Allah'a fakir kulu Mustafa b. Muhammed b. Ali'nin kitaplarındandır sene 985. | — | Mülkiyet | — | 2103 |
| 1579 | Şemseddin b. Muhammed Monla Efendi olarak ünlenen hakir Şemseddin b. Mehmed 987 senesi Rebiülahir'inde Kostantiniyye'de onu mülk edindi. | — | Temellük | İstanbul | 843 |
| 1581–1597 | Veysi, Üveys b. Mehmed Üveysi Şeyhinin halifesi Mustafa ibn el-Hac İbrahim el-Üveysi bu kitaptan okudu ve onda sıhhat buldu. Sene 989. | şeyh | Mülkiyet, Mütalaa | — | 2515, 574 |
| 1582 | Muhammed Safiyyüddin Hakeri Hanefi Allah'ın kulu Muhammed Safiyyüddin el-Hakeri el-Hanefi'ye olan nimetlerinden. Sene 990. | — | Mülkiyet | — | 576 |
| 1583 | Muhammed Hicazi Fakir Muhammed el-Hicazi'ye Allah'ın nimetlerinden. 11 Muharrem 991 senesinde. | — | Mülkiyet | — | 2729 |
| 1584 | Ali, Şeyhzade Şeyhzade'nin Kadı Beyzavi Haşiye'sinin birinci cildi 992 senesi Şaban'ının sonunda tamamlandı. | kadışeyh | İstinsah | — | 220 |
| 1585 | İbrahim b. Ahmed Bu şerhin tebyizi 993 yılı Zilhicce'sinin sonlarında Perşembe günü gündüz vakti İbn Molla eş-Şafii el-Abbasi olarak bilinen fakir İbrahim b. Ahmed tarafından bitirildi. | — | Telif | — | 2504 |
| 1586 | Muhammed Fakir Muhammed 993 senesinde onu başından sonuna kadar okudu. | — | Mütalaa | — | 2419 |
| 1586–1588 | Medyen Tabib Sonra Tabib Medyen 994 yılında sahip oldu. | tabib | Temellük | — | 2091 |
| 1590 | Ömer b. Abdülaziz Fakir Ömer b. Abdülaziz'in kitaplarından. Sene 998. | — | Mülkiyet | — | 426 |
| 1592 | Mehmed b. Ali b. Emrullah Allah'ın fakir kulu Mehmed b. Ali b. Emrullah'a olan bağışlarından, 1. cüzünü satın alma yoluyla. Sene 1000 Receb'inde. | — | İştira, Temellük | — | 633M |
| 1592 | Muhammed b. Ebubekir Kitap Allah'ın yardımıyla 1000 senesi Şaban'ında Muhammed b. Ebubekir eliyle tamamlandı. | — | İstinsah | — | 685 |
| 1592 | Muhammed b. Sadeddin Nubi Şafii Yazarın kendisi için ve bundan sonra Allah'ın diledikleri için yazdığı el-Kevkeb el-Münir bi-Şerhi Camiu's-Sağir'in 2. cüzü, Muhammed ibn Sadeddin en-Nevmi eş-Şafii eliyle 27 Receb 1000'de tamamlandı. | müstensih | İstinsah | — | 455 |
| 1592–1597 | Mustafa b. Ali Süleymaniye Darülhadis müderrisi fakir Mustafa b. Ali'nin mülküne katmakla şeref bulduğudur. Sene 1000. | müderris | Mütalaa, Temellük | İstanbul | 260 |
| 1592–1597 | Süleymaniye Darülhadis müderrisi Süleymaniye Darülhadis müderrisi fakir Mustafa b. Ali'nin mülküne katmakla şeref bulduğudur. Sene 1000. | müderris | Mütalaa, Temellük | İstanbul | 260 |
| 1592 | Mustafa Allah yeter, tektir ve kafidir. Kulu Mustafa, sene 1000. | — | Mülkiyet | — | 166 |
| 1593 | Ebu'n-Nasr b. Muhammed b. İmad Sonra bu mübarek nüsha Ebu'n-Nasr b. Muhammed b. İmad'ın kitaplarından [çıkıp] kulların en zayıfı Abdürrahim ibn el-Hac Piri'nin mülküne girdi. Sene 1001. | — | Temellük | — | 602 |
| 1594 | Fahreddin b. Ebubekir Rezzak b. Ebubekir b. Fakir Fahreddin'in kitaplarından. Sene 1002. | — | Mülkiyet | — | 1869 |
| 1594 | Derviş Mehmed, Talevi Sonra fakir Derviş Mehmed b. Ahmed et-Talevi'ye Allah'ın fazlındandır, Konstantiniyye'de 1002'de. | derviş | Temellük | İstanbul | 2761 |
| 1595 | İbrahim b. Ahmed b. Molla Muhammed Allah'a hamdolsun. Sonra, Allame baba Şeyhülislam'dan oğlu; İbrahim b. Ahmed b. Molla Muhammed'e Allah'ın ihsanıdır. Sene 1003. | şeyhülislamşeyh | Temellük | — | 616 |
| 1596 | Mustafa b. Mehmed Ben fakir Mustafa b. Mehmed, Debbağ Yunus Mescidi imamıyım. 1004 senesinde. | imam / hatib | Mülkiyet | İstanbul | 695 |
| 1597 | Hamza b. Ali Yaratılmışların en fakiri olan sabık Peçuy kadısı Hamza b. Ali'nin kitaplarından. Onu 23 Ramazan 1005'te mülk edindi. | kadı | Mülkiyet | — | 880 |
| 1597 | Kadı Yaratılmışların en fakiri olan sabık Peçuy kadısı Hamza b. Ali'nin kitaplarından. Onu 23 Ramazan 1005'te mülk edindi. | kadı | Mülkiyet | — | 880 |
Unvan profili
Tarihli notlarda adı geçen kişilerde unvan ve görev ifadeleri, yüzyıllara göre (sayı ve o yüzyıldaki kişi anılışlarına oranı). 18. yüzyıl sütunu büyük ölçüde 1718 vakıf notlarından oluşuyor.
| Unvan / görev | 15. yy 33 kişi anılışı | 16. yy 103 kişi anılışı | 17. yy 295 kişi anılışı | 18. yy 161 kişi anılışı |
|---|---|---|---|---|
| kadı | 3 (%9) | 10 (%10) | 37 (%13) | 7 (%4) |
| kazasker | 2 (%1) | 6 (%4) | ||
| müderris | 5 (%5) | 5 (%2) | 2 (%1) | |
| müftü | 2 (%2) | 6 (%2) | 1 (%1) | |
| şeyhülislam | 1 (%1) | 5 (%2) | ||
| şeyh | 9 (%9) | 28 (%9) | 3 (%2) | |
| derviş | 3 (%3) | 6 (%2) | 1 (%1) | |
| tabib | 1 (%3) | 2 (%2) | 7 (%2) | |
| imam / hatib | 1 (%1) | 5 (%2) | 1 (%1) | |
| müstensih | 2 (%6) | 5 (%5) | 21 (%7) | 5 (%3) |
| sultan / saray | 2 (%6) | 1 (%1) | 3 (%1) | 25 (%16) |
| paşa / bey / ağa | 1 (%1) | 8 (%3) | 3 (%2) |
Yollar
16. yüzyıl notunda en az bir kişi adı geçen 83 nüshanın, Şehid Ali Paşa koleksiyonuna hangi büyük kanaldan girdiği ve 1600 sonrasında kaç farklı kişinin daha elinden geçtiği.
| Koleksiyona giriş kanalı | Nüsha | Pay |
|---|---|---|
| doğrudan / diğer | 45 | %54 |
| Vahdî İbrâhîm | 19 | %23 |
| Abdülbaki Arif | 15 | %18 |
| Erzincanlı bağışı | 2 | %2 |
| Şirvânî (hayattayken) | 1 | %1 |
| Ahmed Zihni | 1 | %1 |
| 1600 sonrası farklı kişi | Nüsha |
|---|---|
| 0 kişi | 19 |
| 1 kişi | 27 |
| 2 kişi | 13 |
| 3 kişi | 14 |
| 4 kişi | 5 |
| 5 kişi | 2 |
| 6 kişi | 2 |
| 7 kişi | 1 |
İstinsah
16. yüzyılda istinsah edilmiş 362 nüsha (549 eser kaydı). Dil: Arapça 468 · Farsça 56 · Türkçe 25.